Geschiedenis
Om Antwerpen te beschermen tegen de oprukkende Spaanse troepen onder leiding van Alexander Farnese, bouwen de Staatsen in 1579 fort Liefkenshoek op de linkeroever van de Schelde. Op de rechteroever richten ze tweelingfort Lillo op. Beide forten liggen op zeer strategische plaatsen.
Na een kort Spaans intermezzo in 1585, komt Liefkenshoek opnieuw in Staatse handen. Dat blijft zo na de Vrede van Münster in 1648. Liefkenshoek en Lillo vormen tot 1786 kleine protestantse leefgemeenschappen in een vijandig rooms gebied die sterk op elkaar zijn aangewezen. Wanneer de Zuidelijke Nederlanden in 1713 Oostenrijks worden, verandert er voor de Scheldeforten niets.
Pas in 1747 wordt Liefkenshoek voor de tweede maal veroverd. Ditmaal door de Fransen tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog, die eindigt in 1748. Op 27 januari 1749 verlaten de Fransen Liefkenshoek en nemen de Staatsen er opnieuw hun intrek. Het aantreden van Jozef II in 1780 zorgt voor een gespannen relatie tussen de Oostenrijkers en de Republiek. De Republiek staat na de Keteloorlog in 1784 uiteindelijk Liefkenshoek en Lillo af aan de Oostenrijkers. Het fort raakt onder de Oostenrijkers in verval. Dit leidt in zeven jaar tot verscheidene bezettingen met achtereenvolgens de Patriotten, de Oostenrijkers, de Patriotten, de Oostenrijkers, de Fransen en tot slot de Oostenrijkers. In 1794 verslaat Frankrijk Oostenrijk en zijn bondgenoten. Wanneer Napoleon aan de macht komt, breken voor fort Liefkenshoek tijden van verandering aan. De resterende oude gebouwen worden afgebroken en moderne komen in de plaats. In 1810 wordt het nog steeds bestaande bomvrije kruitmagazijn gebouwd en tussen 1811 en 1813 de kat (of cavalier).
In 1815 wordt Napoleon verslagen. Liefkenshoek komt in handen van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Ook na de onafhankelijk van België blijft het fort nog een tijdlang Nederlands bezit. Pas in 1839 worden de Scheldeforten Belgische eigendom. De overheid gebruikt het fort Liefkenshoek in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw als afzonderingsoord voor opvarenden van schepen die getroffen zijn door besmettelijke ziektes. Tijdens de beide wereldoorlogen verblijven de Duitsers er een tijdlang. Na de Tweede Wereldoorlog neemt de Belgische marine haar intrek in het fort. De uitkijktoren herinnert aan deze periode. Tussen 1964 en 1973 doet het fort dienst als vakantieoord voor gezinnen van militairen. Hierna sluit het Belgische leger de site onherroepelijk. In 1980 wordt de gemeente Beveren de nieuwe eigenaar. Vijf jaar later staat het fort op de lijst van beschermde monumenten. Nu is deze historische plek een oase van groen en rust. Een anachronisme in een industriële omgeving. Het kan verkeren …
Sinds 2007 is in vier lokalen van de kat een bezoekerscentrum ingericht. Hierin staat de eeuwenlange strijd van de mens tegen het water staat centraal. De intrigerende rol van fort Liefkenshoek loopt als rode draad door het verhaal van overstromingen en inpolderingen, oorlogen en het ontstaan van de landsgrens, quarantaine, visserij en landbouw en oprukkende industrialisering. De uitkijktoren biedt een prachtig uitzicht op de haven en haar industrie. In het fort is ook een cafetaria aanwezig met een ruim zonneterras.
Contact
Ketenislaan 4 - Haven 1974
9130 Kallo
03 575 05 47
03 750 12 90
Het fort Liefkenshoek ligt op de linkeroever van de Schelde, nabij de Liefkenshoektunnel.
Komende van N49/E34: afrit Rotterdam/voorbij de Beverentunnel eerste afrit ‘Doel’ en dan de wegwijzer volgen.
Komende via de Liefkenshoektunnel: afrit 11 Waaslandhaven-Noord/richting Haven 1500-2000/ onmiddellijk eerste afslag rechts Haven 1966-1995/op de rotonde deze bestemming rechtdoor volgen/ aan de Scheldedijk links richting het fort Liefkenshoek.
van Pasen tot 31 oktober:
van woensdag tot zondag, van 10 tot 18 uur
van 1 november tot Pasen:
zaterdag en zondag van 13 tot 17 uur
Gesloten: eerste weekend + laatste 2 weekends van het jaar (= kerstvakantie)
Rondleidingen
Elke tweede en vierde zondag van mei tot augustus - afspraak om 15 uur aan de kanonnen
Voor groepen elke dag mogelijk op aanvraag bij de dienst toerisme 03 750 15 82